اخبار مازندران

 جغرافياي اقتصادي استان مازندران به لحاظ داشتن جنگل، دريا، زمين و خاك حاص خيز، داراي منابع و سرشار از ذخاير و ثروت است. همچنين وجود معادن و آب زمينه مساعدي را براي ايجاد كار و اشتغال و نحوه معيشت مردم فراهم مي سازد. اقتصاد استان بيشتر بر پايه كشاورزي، دامداري، باغداري، زنبورداري، صيادي و ص نايع دستي است. كشاورزي در اين ميان از اهميت بيشتري برخوردار است .محصولات رايج كشاورزي در استان عبارتند از : شالي ، گندم، جو، عدس، ارزن، سيب زميني ، يونجه، پنبه، صيفي جات ، نيشكر، لوبيا، پياز، و برنج از جمله محصولات كشاورزي است كه به آب فراوان و هواي گرم و مرطوب نياز دارد. بدين جهت كل منطقه جلگه اي استان زير كشت برنج مي رود. از انواع دام مانند گاو، گوسفند، اسب، بز، قاطر، و طيور نيز مي توان در بخش دامداري نام برد.حيوانات قابل شكار نيز عبارتند از قوچ، خرگوش، خوك، خرس، كبوتر، قمري، كبك، تيمو، قرقاول، اردك سرسبز، غاز، چنگر، خوتكا.خاويار مازندران به دليل كيفيت بالا، در بازارهاي جهاني از اهميت ويژه اي برخوردار است. صنعت و بازرگاني تجارت خارجي در مازندران كه از دوره هاي گذشته به صورت پراكنده صورت مي گرفت، پس از فروپاشي شوروي سابق در قالب نفوذ به بازارهاي كشورهاي ICS ( كشورهاي آسياي ميانه ) صادرات مازندران وارد مرحله جديدي شد. در سال 74 با احساس نياز بازرگانان و صاحبان صنايع اتاق بازرگاني و صنايع و معادن در ساري با توجه به موارد قانوني تاسيس گرديد. عمده كالاهاي صادراتي مازندران درحال حاضر از اين قرارند: انواع مركبات ، برنج ، پنبه، سويا، روغم نباتي، فرآورده هاي شيلاتي، خشكبار، بيسكويت، كمپوت، نارنگي، رب گوجه فرنگي، كيوي، صنايع دستي ( گليم و جاجيم) صنايع چوبي ( مبلمان) ، صابون رخت شويي، آلفا سلولز( لايه هاي جذب رطوبت ) انواع قالب و قطعه ، اكسيد روي، خدمات فني و مهندسي انواع چراغ هاي روشنايي، مواد معدني ، مصالح ساختماني و ... در مازندران از ميان صدها مركز توليدات صنعتي،شماري به امر صادرات اشتغال دارند كه اهم آن شامل صنايع چوب و كاغذ مازندران، گروه صنعتي بهپاك، كاله، فرش ، البرز، شركت صنعتي و معدني تميشه سنگ ، صنايع فولاد، افشره، مديريت توليد برق نكا، سيمان مازندران، آمل فولادين، آب معدني آملو و .... است. صنايع چوب و كاغذ مازندران : صنايع چوب و كاغذ مازندران ره آوردي ملي صنعتي است كه به عنوان بزرگ ترين توليد كننده كاغذ از چوب در خاورميانه شناخته شده است. اين طرح به منظور حفظ و احيا و بهره برداري اصولي و علمي از جنگل ها و كاهش وابستگي واردات به كاغذ و در نتيجه كاهش خروج ارز از كشور و نيز نياز مبرم به ايجاد اشتغال و رونق اقتصادي ايجاد گرديد. بررسي و مطالعات اوليه طرح صنايع چوب و كاغذ مازندران در سال 1351 در حدود 480 هكتار زمين از اراضي جنوب شهر ساري آغاز گرديد و عمليات ساختماني آن در حدود 30000 متر مربع به مرحله اجرا درآمد . با پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي و خروج پيمانكاران خارجي و عدم ارسال تجهيزات خريداري شده عمليات اجرايي طرح متوقف گرديد. در سال 1370 قرار داد خريد خدمات فني و تامين ماشين آلات مورد نياز مجتمع بر اساس مطالعات انجام شده با كنسرسيومي متشكل از چند شركت كانادايي ، آلماني، اتريشي، فنلاندي و سوئدي منعقد شد و در پايان سال 1371 با تنفيذ آن، وارد مرحله اجرايي شد. اين طرح در تاريخ 7/5/1376 افتتاح و مورد بهره برداري قرار گرفت و بدين ترتيب زمينه هاي مناسبي براي رشد و تخصص هاي امور جنگل انتقال تكنولوژي صنايع سلولزي و ايجاد صنايع جنبي و گسترش صنايع اقتصادي فراهم گرديد. از هم محصولات توليدي صنايع چوب و كاغذ مازندران مي توان از كاغذ روزنامه ، كاغذ سفيد چاپ و تحرير، مقواي كنگره اي ( لايه مياني كارتن ) نام برد. پروژه بندر بزرگ اميرآباد و منطقه ويژه اقتصادي : بندر امير آباد از سال 1366 به عنوان يك مجموعه بندگاه شيلاتي مورد مطالعه قرار گرفت. اين بندر ابتدا براي پذيرش شناورهاي صيادي با حداكثر ظرفيت 200 تن در نظر گرفته شده بود اما پس از اعلام چند منظوره شدن اين بندر اصلاحاتي در طرح به عمل آمد، به نحوي كه بتوان از شناورهاي تجاري با ظرفيت 4000 تن در اين بندر، براي بخش تجاري استفاده نمود.اين اقدام هم زمان با فروپاشي كشور بزرگ همسايه در مرزهاي شمالي كشورمان و با مستقل شدن جمهوري هاي چهارگانه قزاقستان، تركمنستان، آذربايجان و روسيه فدراتيو اهميت به سزايي يافت. معادن مناطق كوهستاني مازندران با برخورداري از معادن گوناگون نقش مهمي در اقتصاد استان دارد و بر اساس آخرين آمار سال 1379 سازمان مديريت و برنامه ريزياستان در مجموع 93 معدن در سطح استان در حال بهره برداري است. از مهم ترين معادن استان ذغال سنگ كك و حرارتي، سرب و روي ، پوكه معدني واريزه كوهي، سنگ گچ، سنگ آهك و لاشه، سنگ مرمريت، فلورين، باريت، سنگ گرانيت و چيني، سيليس، و خاك پيت را مي توان نام برد. صنايع دستي حدود تعداد كثيري قريب به نود هزار نفر از جمعيت مازندران در صنايع دستي و رشته هاي گوناگون شامل سفال گري، مصنوعات چوبي اعم از لاك تراشي، منبت و معرق انواع بافته ها از جمله قالي،گليم، جاجيم، چادر شب و جوراب و گونه هاي مختلف سوزن دوزي و غيره در قالب كارگاه ها و تعاوني ها فعاليت مي كنند. صنايع دستي مازندران بيشتر توسط زنان روستا توليد مي شود. در واقع زنان نقش مهمي در اقتصاد روستايي ايفا مي ك

نوشته شده توسط م- شريفي در جمعه 23 آذر1386 ساعت موضوع تاریخچه مازندران | لینک ثابت

جغرافياي انساني جمعيت : جمعيت استان مازندران، بر اساس نتايج سر شماري عمومي نفوس و مسكن سال 1375 برابر 2،602،،008 نفر است. از اين تعداد 120،246 نفر ( 2/46 درصد) ساكن در تقاطع شهري هستند. از كل جمعيت مذكور 1،296،841 نفر ( 8/49درصد ) را مردها تشكيل مي دهند.متوسط نرخ رشد جمعيت استان در فاصله دو سر شماري عمومي نفوس و مسكن سال هاي 1365 و 1375 برابر 35/1 درصد و بعد خانوار كل استان 75/4 نفر – در نقاط شهري 4/4 و روستايي 7/4 نفر – بوده است. جمعيت استان در سال 1379- 2،748،014 نفر برآورد شده است نژاد : مردمان بومي مازندران قبل از ورود آريايي به شيوه چادر نشيني و گله داري مي زيستند.نامي ترين اقوام بومي، گروه « آمردها» بودند و حدود پراكندگي آنان دركتاب« تاريخ طبرستان قبل از اسلام » چنين آمده است: اين اقوام از مشرق به مرز گرگان و خراسان از مغرب به لنكران و قفقاز فعلي و از شمال به درياي خزر و از جنوب به ري « رگا» باستاني مي زيستند، گروه مردها به سه دسته متمايز تقسيم مي شدند، كادوسي ها، آماردها و تپوري ها. كادوسي ها ( گلاي ، كادوزي و كاتوزي ) ، خود به دو دسته بزرگ و كوچك تقسيم مي شدند، گلايي هاي بزرگ از لاهيجان تا لنكران و كوه هاي تالش و گلايي هاي كوچك در گيلان ، كه نام گيلان برگرفته از نام آنان است زندگي مي كردند.« آماردها » از لاهيجان تا مرز گرگان مي زيستند و سرزمين« رويان » در گذشته يكي از محل هاي استقرار اين اقوام و آمل باستاني نيز مركز يا محل فرمانروايي آنان بود. تپوري ها يا تپير ها كه طايفه اي جنگجو بودند، در رشته كوه هاي شمالي سمنان سكني داشته و نام قديم مازندران ( طبرستان ) منسوب به اين قوم است.در دوره اسلامي عده زيادي از سادات حسني ، حسيني و مرعشي در مازندران ساكن بودند و علاوه بر سكنه بومي و طوايف محلي قبيله هاي ديگري نيز در دروان هاي مختلف به وسيله پادشاهان به مازندران كوچانده شده اند كه از جمله آنها خواجه وندها، عبدالملكي ها، لك ها، گرايلي ها، اصانلوها، بلوچ ها، افغان ها و كردها را مي توان نام برد. عبدالملكي ها از دره گز به شيراز و سپس به شهريار كرج و نور كوچ داده شدند. ميرزا آقاخان نوري در سال 1272 ايشان را به ذاغمرز بهشهر كوچ داد. خواجه وندها اصلا" از خاك لرستان هستند و در زمان آقا محمد خان قاجار وبراي جلوگيري از اغتشاش تهران از شورش شمال، از اردلان و گروس به مازندران غربي كوچانده شدند لك ها بيشتر در كلاردشت ساكن اند. گرايلي هاي ترك نژاد را آقامحمد خان از كلپوش به اندورود و ميان دورود و قراطغان آورد. تركان اصانلو نيز به امر آقامحمد خان به ساري و اطراف آن كوچانده شدند. عده كمي از تالش در كلت قراطغان – حوالي بهشهر و نيز تنكابن و عده كمي از « قوي حصارلو » هم در تنكابن سكونت نمودند. عده اي از ايل قاجار نيز در مازندران بودند. افغاني هاي طايفه غلجائي در قره تپه بهشهر ساكن هستند. قبيله هاي كرد جهان بيگلو و مدانلو در مازندران و قبيله ترك عمرانلو در گلوگاه بوده اند. عده كمي از اعراب نيز در زمان آقامحمد خان به مازندران آورده شدند.معدودي خانوارهاي گودر، بنگاشي، بربري، كراچي و كولي نيز در مازندران بوده اند. تعداد كمي از گرجي ها و ارمني ها و كليمي ها كه شاه عباس به مازندران كوچاند، هنوز در صفحات استان ساكن هستند. زبان : زبان مازندراني يا طبري يا تپوري از جمله زبان هاي كهن ايراني است. حوزه گستردگي اين زبان از شمال به درياي مازندران و از شرق تا گرگان و از جنوب تا منطقه شهميرزاد، سنگسر، فيروز كوه ، دماوند، لواسانات، و مناطق شمالي كوه هاي امامزاده داود و طالقان و از غرب تا تنكابن است. در حال حاضر جمعيتي نزديك به سه ميليون نفر به زبان مازندراني سخن مي گويند. آثار فراواني به زبان مازندراني شامل اشعار و سروده هاي اجتماعي، عرفاني، و مذهبي در دست است به طوري كه از غالب اين سروده ها در مراسم مختلف استفاده مي شود. مذهب : ولايات شمالي ايران محتملا" در دوره اشكاني يا ساساني، زردشتي، شدند. وجود آتشكده هايي در استان مازندران مبين اين حقيقت است. حدود قرن دوم ه.ق. مردم مازندران به دين مبين اسلام گرويدند. در بين مذاهب شيعه، مازندراني ها در طول هزار سال اخير زيديه چهار امامي و اسماعيليه شش امامي در غرب مازندران و نهايتا" در دوره صفويه شيعه دوازده امامي را پذيرفتند

نوشته شده توسط م- شريفي در جمعه 23 آذر1386 ساعت موضوع تاریخچه مازندران | لینک ثابت

جغرافياي طبيعي موقعيت و وسعت : استان مازندران از شمال به درياي مازندران، از جنوب به استان هاي تهران، سمنان و قزوين ، از غرب به استان گيلان و از شرق به استان گلستان محدود است.قسمت جنوبي مازندران كوهستاني و شمال آن جلگه اي و ساحلي است. مساحت آن 3/24091 كيلومتر مربع و 46/1 درصد مساحت كل كشور را به خود اختصاص داده است. ناهمواري ها : سلسله جبال البرز همچون سدي رفيع مازندران را به دو قسمت جلگه اي و كوهستاني تقسيم نموده و آن را از قسمت داخلي ايران جدا مي سازد. قسمتي از البرز غربي و تمام البرز مركزي و بخشي از البرز شرقي در محدوده اين استان قرار دارد و شيب زمين از منطقه كوهستاني به سوي جلگه و دريا كاهش مي يابدو سلسله جبال البرز داراي رشته كوه هاي فرعي است كه از جنوب به شمال و يا به موازات دريا كشيده شده است. از مرتفع ترين قلل مازندران مي توان ( بادله كوه) ( كوه چنگي ) و ( كوه سفيد ) را در شهرستان ساري نام برد. مرتفع ترين قللي كه به موازات دريا كشيده شده عبارتند از ( تخت سليمان ) با بيش از 4000 متر ارتفاع از سطح دريا در جنوب شرقي شهرستان تنكابن و ( قله شور ) ( كلارآباد ) و ( سياه سنگ ) در شهرستان نوشهر . آب و هوا : آب و هواي مازندران با توجه به وجود دريا، كوه و جنگل به دو نوع معتدل مرطوب و كوهستاني تقسيم مي شود. آب و هواي معتدل و مرطوب : وجود درياي مازندران و رشته كوه هاي البرز و نزديكي اين دو مظهر طبيعت به يكديگر در نواحي جلگه اي تا كوهپايه هاي شمالي البرز، آب و هواي معتدل و مرطوب را به وجود آورده است، تابستان هاي آن به ويژه در سواحل دريا، گرم و مرطوب است. زمستان هاي اين نواحي معتدل و مرطوب و به ندرت يخ بندان مي شود. آب و هواي كوهستاني شامل آب و هواي معتدل كوهستاني و آب و هواي سرد كوهستاني است. دوري از دريا و افزايش تدريجي ارتفاع در اراضي جلگه اي، تغييرات خاصي را در آب و هواي اين استان پديد آورده است. به طوري كه در ارتفاعات 1800 تا 3000 متري ، آب و هواي معتدل كوهستاني با زمستاني هاي سرد و يخ بندان طولاني و تابستان هاي كوتاه و معتدل وجود دارد.در ارتفاعات بالاي 3000 متر كه دماي هوا به شدت پايين مي آيد، داراي زمستاني هاس سرد همراه با يخ بندان طولاني و تابستان ها كوتاه و خشك است. در اين نواحي هوا غالبا" برفي است و در ارتفاعات مهم چون تخت سليمان و دماوند يخچال هاي كوهستاني و طبيعي ايجاد شده است. ميانگين ميزان ريزش باران در اين استان كمتر از گيلان است. منابع آب : درياي مازنداران بزرگ ترين درياچه جهان اين دريا با وسعتي حدود 438000 كيلومتر مربع ، بزرگترين درياچه جهان به شمار مي رود. و در بين كشورهاي ايران، روسيه ، تركمنستان ، قزاقستان و آذربايجان واقع شده است. سطح آب اين درياچه در اعصار گذشته بالاتر از سطح درياهاي آزاد بوده است.087/0 از آب رودخانه هاي ولگاو اورال در روسيه 07/ 0 رودخانه هاي سواحلي غربي و 5/0 رودخانه سواحلي جنوبي در ايران به اين دريا مي ريزد . حجم آب درياي مازندران 79319 كيلومتر مكعب است. اين درياچه يكي از ميدان هاي وسيع و غني نفتي جهان است. رود ها : بيشتر رودهاي جاري در مازندران دايمي هستند. در نواحي كوهستاني در فصل زمستان واوايل بهار پر آب و در تابستان كم آب و گاهي خشك است. طول رودهاي غرب اين استان به دليل نزديك بودن كوه به دريا كوتاه تر و رود هاي شرقي طولاتي تر است. رودهايي كه به جنوب به شمال در جريان است عبارتند از : رودهاي هراز، چالوس، تجن، تالار و بابل كه به درياي مازندران مي ريزد. از ديگر منابع آب اين استان درياچه هاي كوچك محلي است كه به هنگام طغيان رودها در قسمت هايي كه سطح آب هاي زيرزميني بالا است به وجود مي آيد و براي كشاورزي، صيد و شكار مورد استفادع قرار مي گيرد. نوع ديگر ذخاير آبي و مهار سيلاب ( آب بندان ) است كه در آن ماهي پرورش مي يابد. درياچه دايمي ( ولشت ) يا ( سما ) در شمال غربي مرزن آباد شهرستان چالوس يكي ديگر از منابع آبي طبيعي است كه از جوشش چشمه هاي اطراف تشكيل شده و از جاذبه هاي گردشگري استان است. در مازندران چشمه هاي آب معدني فراواني يافت مي شود كه خاصيت درماني دارد و در معالجه امراض پوستي، مفصلي ، عصبي، و گوارشي موثرند، چشمه هاي ( آب اسك ) ( لاريجان ) ( آملو ) و ( استراباكو ) در شهرستان آمل جاده هراز و حمام هاي آب معدني ( گوگردي ) در شهرهاي رامسر و كتالم و سادات محله شهرستان رامسر از آن جمله اند

نوشته شده توسط م- شريفي در جمعه 23 آذر1386 ساعت موضوع تاریخچه مازندران | لینک ثابت

 عده اي از مورخان و نويسندگان ريشه واژه مازندران را از كلمه «ماز» به معني «دژ» مي‌دانند . در تاريخ آمده كه مردم به فرمان «مازياربن قارن» سردار معروف طبرستان براي جلوگيري از نفوذ اعراب در نقاط حساس اين منطقه به احداث دژ پرادختند و مازندران را به صورت (ماز + اندر آن) به معني «دژ در آن» مي‌شناختند . به گزارش «ابن اسفنديار» مازندران در اصل «موزاندرون» يعني «ولايت درون كوه موز» بوده است . حجازي كناري مي‌نويسد : بعيد نيست كه مازندران ، محل سكونت آريايي هاي مهاجر ، نام خود را از خداي خود «ايندر» گرفته باشد. در اين صورت مازندران از دو جزء‌«ماز» و «ايندر»‌گرفته باشد در اين صورت مازندران از دو جزء‌ «ماز» و «ايندر» تشكيل مي‌شود . «ماز» به صورت هاي مز ،‌مها، مهي، مزي ، به معني بزرگ و «ايندز» نيز به صورت (اندر = INDRA) ،‌نام خداي آنان بود . مجموع دو جزء «خداي بزرگ» و در تلفظ مازندران يا مازندران «سرزمين خدايان» يا «سرزمين خدا» را افاده مي‌كند.

نوشته شده توسط م- شريفي در جمعه 23 آذر1386 ساعت موضوع تاریخچه مازندران | لینک ثابت

 ريشه باستاني رويان «روئيشنومند» به معناي كوهي است كه در آن گياه فراوان مي‌رويد . در نامه تنسر ، «ماه گشنسب» شاهزداده طبرستان و فدشوارگر و جيلان و ديلمان و رويان و دنباوند نيامده شده است . بنياد رويان به اساطير مي‌پيوندد،‌ابن اسفنديار به نقل از شاهنامه آن را به زمان فريدون نسبت مي‌دهد و مرعشي با توجه به نوشتن متقدمين ، حد شرقي آن را سي سنگان و حد غربي آن را روستاي ملاط (هوسم يا رودسره = رودسر امروزي) و شمال آن را درياي مازندران و جنوب آن را رشته كوه هاي البرز مي‌نامد. در متون تاريخي رويان به عنوان سرزميني مستقل مطرح شده است . پايتخت رويان «كجه» يا «كجور» بود . به نوشته «معجم البلدان» در اوايل اسلام عمربن العلا سردار عرب آن را ضميمه ديلم نمود . بلادزي در قرن سوم هـ.. ق چالوس را جزء‌ خاك رويان مي‌داند. اين سرزمين ازاوايل قرن هفتم به نام استندار و سپس رستمداد خوانده شد . دكتر ستوده حدود رويان را با كمي اختلاف مرزي قابل انطباق با حدود رستمدار مي‌داند با اين تفاوت كه خاك رستمدار در جلگه و ساحل دريا تا رودخانه نمكاوه رود (بين چالوس وتنكابن)‌و خاك رويان به چالوس منتهي مي‌شود و در مجموع محدوده آن را از شمال به درياي مازندران ، از شرق به رودخانه هزار از غرب به رودخانه نمكاوه رود و جنوب آن را رشته كوه هاي توچال مي‌داند. با توجه به متون تاريخي فوق و با در نظر گرفتن موقعيت جغرافيايي امروز مي‌توان گفت سرزمين رويان قديم در بخش شمالي درخاك مازندران با توجه به نوشته ميرظهيرالدين مرعشي شامل شهرستان هاي (رودسر كه هم اكنون جزء‌استان گيلان است) ، رامسر ، تنكابن ، چالوس و نوشهر فعلي بود و در طول تاريخ زماني كه با خاك رستمدار بوده شهرستان هاي نور ومحمودآباد (چنانچه حد شرقي آن را رود هراز بدانيم ) را هم شامل مي شده است .

نوشته شده توسط م- شريفي در جمعه 23 آذر1386 ساعت موضوع تاریخچه مازندران | لینک ثابت

پيش از ورود آرياييان به ايران و مازندران مردم بومي اين منطقه از راه شكار و گله داري امرار معاش مي‌كردند. مطالعات باستان شناسي در غارهاي كمربند و هوتو بهشهر حضور انسان در مازندران را به حدود 9500 پيش از ميلاد مي‌رساند . آريايي نژادان مهاجرت خود را از سرزمين هاي شمال شرقي مرزهاي كنوني ايران در حدود هزاره سوم پيش از ميلاد آغاز كردند، با بوميان در آميختند يا بر آنان فائق آمدند.

مازندران كنوني بخشي از سرزمين گسترده‌تري است كه در متون تاريخ از آن با نام «فرشوارگر» و «پتيسخوارگر» ياد كرده اند .

محققان ، مازندران و گيلان را به سبب هم جواري و نيز به سبب اوضاع طبيعي و جغرافيايي مشابه ، عموماً با هم نام مي‌برند و همه مناطقي كه در جنوب درياي مازندران و ميان آذربايجان و خراسان قرار دارند را يك ناحيه مي‌دانند . از اين حدود در زمان هخامنشيان در كتيبه بيستون نام پتشواريش ضبط شده است . طبري ها و مردها تيره هاي ساكن  اين ناحيه همواره به عنوان بهترين تيراندازان در جنگ هاي شاهان هخامنشي با دولت هاي ديگر معرفي مي‌شوند.

استرابن جغرافيانويس يوناني اين محدوده را به صورت «پرخواترس» نام مي‌برد. طبري ها ومردها در جنگ داريوش سوم با اسكندر مقدوني در «گوگمل» حضور چشمگيري داشتند و مسئول نگاهباني شاهنشاه و خاندان او بودند. اسكندر فاتح ايران نتوانست از طريق جنگ طبرستان را تسخير كند.

طبرستان به علت وضعيت خاص اقليمي از ايام باستان جايگاه و پايگاه اقوام خاندان هاي حاكم بود . نخستين كسي كه در نوشته هاي مورخان به عنوان حاكم شهرستان طبرستان از او ياد شده اتوفرادات يا فرهاد پارتي است . طبرستان به علت نزديكي با سرزمين و دولت پارت تا انقراض اشكانيان عملاً زير استيلاي دولت اشكاني قرار داشت . در زمان دولت ساساني نيز شاهنشاهي اين ناحيه به فرمان يك شاه بود . چنانچه وقتي اردشير بابكان به تخت نشست ، اداره اين قسمت از ايران به دست «گشنسف شاه» يا «جسنسف شاه» بود .

واژه مازندران كه از نظر جغرافيايي بخش بزرگي از طبرستان بوده است . در حوالي سده هفتم هـ.ق جانشين نام طبرستان شد.

سلسه هاي مشهوري كه اغلب همزمان سرزمين مازندران را در دوره اسلامي در اختيار داشتند ، با ذكر شاهان ، افراد شاخص و زمان حكومتشان عبارتند از :

1-آل قارن از سال 50 قبل از هجرت تا سال 224 هـ. .ق ، محدوده حكومت اين سلسله اغلب جبال مازندران بود و افراد شاخص آن عبارتند از : قارن پسر سوخرا ، ونداد هرمز پسر سوخرا، مازيار پسر قارن .

2-سلسله آل گاوباره از سال 40تا 144 هـ. ق شاهان اين سلسله اغلب در دشت مازندران و گرگان حاكم بودند افراد مشهور آن عبارتند از :دابويه پسر گاوباره ، سارويه پسر فرخان بزرگ ، اسپهبد خورشيد پسر دازمهر.

3-شعبه ديگري از سلسله آل گاوباره با نام پادوسپانان كه قلمرو حكومتشان غرب مازندران و رويان ، نور ، كجور و لاريجان بود . از سال 40 تا 1002 هـ.ق (عهد شاه عباس كبير صفوي ، نزديك به يكهزار سال) پادشاهان مشهور اين سلسله پادوسيان اول پسر گاوباره شهريار ابن پادوسيان ، ملك بهمن پسر كيومرث بودند .

4-پادشاهان باوند يا اسپهبدان از 45 تا 397 هـ.ق باونديان به سبب حكومت در جبال مازندران يعني قسمت‌هاي سوادكوه و دودانگه كنوني ساري (فريم) ملك جبال خواهنده مي‌شدند.

مشهورترين ملوك اين سلسله «باو» نوه «كيوس» برادر انوشيروان ساساني ، اسپهبد شروين پسر سرخاب شهريار پسر شروين بودند .

5-آل وشمگير يا آل زيار از سال 316 تا 470 هـ.ق ؛ محدوده حكومت اين سلسله شرق مازندران بود و شاهان مشهور آن مرداويج پسر زيار ، قابوس ابن وشمگير شمس المعالي ، گيلانشاه پسر كيكاوس بودند .

6-مرحله دوم حكومت باونديان موسوم به اسپهبدان باوند از 466 تا 606 هـ.ق ؛ اين سلسله بعد از تسلط بر آل زيار سرزمين طبرستان را متصرف شد. پادشاهان معروف آن اسپهبد حسام الدوله شهريار پسر قارن ، شاه غازي رستم پسر علاءالدوله بودند .

7-باونديه معروف به كينخواريه (دوره سوم سلاطين آل باوند) از سال 647 تا 750 هـ.ق ؛ حكام اين سلسله بر نواحي آمل فرمانروايي داشتند و شاخص ترين آنها عبارتند از حسام الدوله اردشير ابوالملوك تاج الدوله يزد جرد .

8-نمايندگان خلفا از سال 144 تا 169 هـ.ق اعراب مداوم و بالاستقلال نتوانستد به سراسر مازندران و طبرستان دست يابند و حكومتشان در مدت 25 سال همواره با تعرضات و جنگ سلاطين محلي مواجه بود. از اين رو ناگزير به ساختن پادگان هاي نظامي در دشت مازندران پرداختند . شاخص ترين اين گروه از نمايندگان خلفا «ابوالخصيب مرزوق سندي» بود كه ساري به دست او گشوده شد .

9-سادات حسني و حسيني و مرعشيان بر خلاف نمايندگان خلفا كه مي‌خواستند مازندران را به قدرت شمشير خويش بگشايند .

از راه تبليغ دين ومذاهب تشيع توانستند در بين طبقات مردم اين سازمان رسوخي عاطفي داشته باشند. تا اينكه پس از استقرار پايه هاي قدرت اقدام به خروج كردند و حدود 750 سال در نواحي مختلف آمل ، ساري ، و جبال تسلط يافتند و فرمانروايان دودمان هاي محلي نيز به سبب علايق مذهبي وجود و تظاهر آنها را تحمل مي‌كردند . مشهورترين اين سلسله از سادات مازندران عبارتند از حسن بني زيد (داعي كبير) ،‌ناصر كبير (ناصر الحق) ، مير قوام الدين مرعشي ، سادات مرتضايي در هزار جريب .

10-ديگر سلسله ها : در طول هزاره اول هجري هم زمان با حكومت دودمان هاي متعددي كه از آنها نام برده شد ، دست اندازهاي ديگر هم از سوي فرمانروايان نواحي ديگر ايران و خارج از ايران به مازندران به عمل آمد كه اهم آنها عبارتند از : 

طاهريان ، صفاريان ، سامانيان ،‌غزنويان و همچنين تيموريان كه دوران تسلط و جنگ و گريزشان كوتاه بود .

11-از دوره صفويه به بعد زمان حكومت هاي ملوك الطوايفي در مازندران به سرآمد و اين سرزمين رسماً تابع حكومت مركزي ايران شد . شاهان صفوي ، افشاري ،‌زندي و قاجاري مازندران را به عنوان ايالتي از ايلات ايران در اختيار داشتند .
 

نوشته شده توسط م- شريفي در جمعه 23 آذر1386 ساعت موضوع تاریخچه مازندران | لینک ثابت